فلسفه عید و اثرات آن در اجتماع

در برگزاری و تدویر عید ملتها، پای شعایر مذهبی دخیل بود یعنی به منظور ادای شعایر مذهبی و فکری و بلند بردن درفش همان پندارها و باورهای فکری و فرهنگی شان، روزی را جشن گرفته به شادمانی و سرور می پرداختند.

 پس منظر تاریخی عید در اسلام

فلسفه تبدیلی آن:
در زمینه تبدیلی همان دو روزی که اهالی مدینه منوره آن را جشن می گرفتند به دو روز دیگر که عید فطر و عید اضحی است علما می فرمایند: چون در برگزاری و تدویر عید ملتها، پای شعایر مذهبی دخیل بود یعنی به منظور ادای شعایر مذهبی و فکری و بلند بردن درفش همان پندارها و باورهای فکری و فرهنگی شان، روزی را جشن گرفته به شادمانی و سرور می پرداختند. رسول الله صلی الله علیه وسلم احساس خطر نمودند که اگر این مردم به تعمیل رسوم و عادتهای قبلی شان آزاد گذاشته شوند و در تدویر و تعمیل شعایر پیشینه شان مختار قرار گیرند، همان شعار دوران جاهلیت ارزش می یابد و ارزشمندی آن در دلها و افکار مردم نهادینه می شود و رویهمرفته، سکوت و خاموشی در قبال، مهر مشروعیت بر آن زده می شود و دین خالص و پالوده الهی با رسوم و عنعنات جاهلیت آمیخته می گردد. بناء، رسول الله صلی الله علیه وسلم آن دو روز را به دو روز دیگرتبدیل نمدند که در این دو روز شعایر آیین و دین حنفیت به منصه تحقق قرار می گیردو توأم با تجمل و آرایش، فرحت و سرور، عبادت و ذکرپروردگار نیز عینیت می یابد.
و دراین دو روز دروازه های طاعت نیز گشوده می شود تا اجتماع مسلمانان تنها بر مبنای لهو ولعب، تفریح خشک و وقت کشی نمی باشد. (حجة الله البالغة )

فلسفه و رازگشایی عید فطر

هردو عید از فلسفه و حکمت ویژه یی بهره وراند و همین قضیه، ارزشمندی و امتیاز شان را نسبت به اعیاد سایر ملتها تشکیل می دهد و زندگی انسان مسلمان را در همین روز هدفمند می سازد و او را از آلودگی و حرکات بی هدف دور می سازد و کارکردها و اعمال این روزش را در زمره عبادت قرار میدهد.

روزعید فطر در واقع افطار روزه وپرداخت یک نوع زکات است و دراین روز دو شادی و فرحت وجود دارد؛ نخست شادی عقلی، که عبارت از فایزآمد و موفقانه بدرشدن از یک آزمون الهی که همانا روزه ماه رمشان است می باشد و این عیدر به مثابه ادای شکرو سپاس همین نعمت است که وی توانست رکنی از ارکان اسلام را ادا کرد و توشه یی را برای سعادت مندی خود تهیه نمود و خویشتن را با تقوا و قرب الهی بیارست و به نسبت روزهای قبل از رمضان به عبادت و طاعت بيشتر پروردگار پرداخت و عيد فطر در حقيقت تجليل از پايان موفقانه و سرفرازانه اين كورس خودسازي و خودشناسي و خداشناختي است و شادماني به خاطر بهره وري از ثمرات و فوايد معنوي ماه مبارك رمضان است.

دوم شادي و فرحت طبعي كه عبارت از فراغت از روزه است كه سبب زحمت و مشقت وي قرار گرفته بود چون طبعاً در حين گرسنگي، تشنگي و كم خوابي احساس رنج و تكليف مي كند و در حين رهايي از آن يك نوع خوشي و سرور طبعي برايش دست مي دهد.

اسلام نمي خواهد اين خوشي را با لهو و لعب و سرگرمي هاي نادرست استقبال نمايد، بلكه بكار است كه با تكبير، دعا و استغفار به استقبال اين شادماني ناشي از موفقانه بدرشدن از آزمون الهي بشتابد. (حجة الله البالغة)

برخي از آداب و سنن عيد:

شب زنده داري:

شب زنده داري شب عيد به عبادت و تلاوت قرآن و ذكر و استفار، رسول الله صلي الله عليه وسلم مي فرمايد: كسي كه به نيت ثواب شب عيد فطر و اضحي را به بيداري بگذراند قلبش نمي ميريد، روزي كه قلب ها بميرند. (طبراني و دارقطني)

در اين شب دعا بيشتر نمايد، چون دعا در اين شب زود تر به تارك اجابت قرار مي گيرد. (الفقه الاسلامي و ادلته )

به خاطر اظهار نعمت و شكر پروردگار، غسل نمايد و خوشبوي استعمال كند و زيباترين لباس خود را بپوشد.

بسوي عيدگاه تكبيرگويان حركت نمايد:

در حين رفتن به عيدگاه تكبير بگويد و خدا خود را ياد نمايد.

قبل از رفتن به عيدگاه غذا خوردن:

در عيد فطر قبل از اداي نماز عيد، غذا بخورد و بهتر است كه خرما تناول نمايد آنهم كه تاق باشد، حضرت انس رضي الله عنه روايت مي كند : كان رسول الله لايغدو يوم الفطر حتي يأكل التمرات. يعني رسول خدا قبل از رفتن به عيدگاه صبحگاهان روزعيد، خرما مي خوردند.

پيش از اداي نماز عيد پرداختن صدقه فطر:

پيش از رفتن به عيدگاه صدقه فطر خود را ادا نمايد. تا بدين وسيله يك نوع آرامش و سكون به قلبهاي مساكين راه يابد.

در مصرف خانواده اش فراخي بياورد و دست باز داشته باشد.

پرداخت صدقه و خيرات خود را بيشتر نمايد.

در حين ملاقات و زيارت دوستان از خود فرحت و سرور را به نمايش گذارد و با چهره بشاش و خندان احوال پرسي كند.

اثرات و پيامدهاي سازنده روزعيد:

گرچند اين روز اثرات و پيامدهاي بيشتري دارد ولي به طور نمونه به چند آن به گونه موجز اشاره مي نمايم:

از زمره اثرات و پيامدهاي اين روز همانا پالايش و صيقلي زدن زنگاره هاي كينه، بغض، اختلاف، بدبيني و بي اعتمادي و بي باوري به همديگر است و مسلمانان را وادار مي سازد كه همديگر را به آغوش گيرند و به ملاقات و بازديد يكديگر بروند و با چهره بشاش و خندان از يكديگر جوياي احوال شند و اين روز درفش اخوت و محبت و در فرجام وحدت، قوت و نيرومندي مسلمانان را به اهتزاز در مي آورد و بسان ديوار مرصوص يكپارچگي و همبستگي شان را به نمايش مي گذارد.

و روي هم، اين روز روحيه همكاري و مساعدت با برادران همكيش تهيدست وفقير ر ا در وجود انسان زنده مي سازد و مسلمان را وامي دارد كه به گونه اي كه خودش امروز در شادماني و بهجت قرار دارد، اسباب خوشي و سرور برادر همدين خود را فراهم سازد و غبارهاي رنج، انده ناشي از فقر را از سر وصورتش دور نمايد و رسالت انساني و ديني خود را در برابر آن ادا نمايد.

نقيب الله حميد

نظرها

Loading...

مطالب مرتبط

جشن گرفتن نوروز شعيره يي از فرهنگ آریایی، نه اسلامی

اگر توجه نماييم در هر كشور و جغرافيايي كه نشانه يي از تمدن و فرهنگ …